حواس ‌پرتي، مسئوليت و فشارهاي مادر بودن ممكن است ما را به عادت‌هاي بد مالي وادارد. در اينجا پنج اشتباه مالي رايج و قابل پيشگيري را كه ممكن است مرتكب شويد، همراه با توصيه‌هايي درباره راه‌هاي پيشگيري از آنها مي‌آوريم. ‏



خرج كردن

نخستين مشكل خرج زياد است. «مري‌هانت»، نويسنده روزنامه و صاحب 16 كتاب درباره امور مالي فردي مي‌گويد: «مطالعات نشان داده است وقتي مردم به جاي پول نقد از كارت استفاده مي‌كنند، 30 درصد بيشتر خرج مي‌كنند». اين در مورد كارت‌هاي بدهي هم مثل كارت‌هاي اعتباري صدق مي‌كند ـ حتي اگر كارت‌هاي بدهي به حساب جاري شما متصل باشد و امكان خرج بيش از دارايي شما را ندهد، اما باز كارت است و وقتي از اين پلاستيك‌ها به جاي پول نقد استفاده مي‌كنيد، به درستي متوجه نيستيد كه چقدر از پول خود را خرج كرده‌ايد.‏

به همين دليل، كارت‌ها نه فقط بودجه شما را به يغما مي‌برند، بلكه الگوي نادرستي هم براي فرزندان ما شكل مي‌دهند. همان طور كه‌هانت مي‌گويد، «ما داريم نسلي پلاستيكي تربيت مي‌كنيم. به مغازه مي‌روي، كارت را بار مي‌گذاري، كارت را به صندوق‌دار مي‌دهي و بعد آن را پس مي‌گيري. هرچيزي را كه خريدي به دست مي‌آوري و هنوز كارت خودت را هم داري!» در چشم كودكان، انگار چيزي را در ازاي خريدهاي خود مبادله نكرده‌ايد. كودكان بايد بفهمند كه وقتي چيزي را مي‌خريد، پولي را كه خرج كرده‌ايد به معناي واقعي از دست داده‌ايد. ‏



چه كنيم؟

هانت توصيه مي‌كند هرچقدر هم كه دشوار باشد، سعي كنيد براي خريدهاي روزانه از پول نقد استفاده كنيد. در واقع، اين دشواري مزيتي است كه مانع خرج كردن شما مي‌شود.‌هانت پيشنهاد مي‌كند كه كارت اعتباري خود را در خانه بگذاريد و يا حداقل در پاكتي نگه داريد كه روي آن با حروف بزرگ نوشته شده «استفاده نكنيد». به زودي درمي‌يابيد كه كمتر خرج مي‌كنيد و كودكان شما هم مي‌فهمند كه چقدر پول خرج مي‌كنيد.‏



دردسر تولد

هدايا، كارت تبريك‌ها و كاغذهاي كادو خريدهاي بي‌ضرري به نظر مي‌رسند. اما اگر تعداد ميهماني‌هايي را كه معمولاً در آنها شركت مي‌كنيد در نظر بگيريد، همين مقوله‌هاي شادي‌بخش مي‌توانند مبلغ هنگفتي شوند. ‏

به علاوه، راحت‌تر آن است كه به دل كالاها برويد و صرف نظر از توان مالي خود، هركدام را كه خيال‌بافانه‌تر است انتخاب كنيد.‏

هانت معتقد است: «پدر و مادرها اغلب خود هديه را پيغامي مي‌دانند؛ انگار مبلغي كه صرف هديه مي‌كنند، نشان دهنده چيزهايي مثل بهايي است كه به نقش والديني خود مي‌دهند يا احساس‌شان نسبت به خانواده». در آخر مي‌گويد «والدين پول زيادي خرجِ هديه‌هاي تولد دوستان كودكانشان مي‌كنند».‏

البته پولي كه صرف هديه تولد بچه‌هاي ديگر مي‌كنيم اصلاً قابل مقايسه با پولي كه بعضي از ما صرف تولد بچه‌هاي خودمان مي‌كنيم نيست. در نظرسنجي مركز كودكان در آمريكا، 16 درصد والدين چيزي بيش از 500 دلار را صرف نخستين جشن تولد كودكشان مي‌كنند، و اين مبلغ هر سال بيشتر هم مي‌شود. ‏

خود را از بازي اسراف كنار بكشيد. سعي كنيد به اين كه ديگران چه فكري مي‌كنند، بها ندهيد.‏



به هديه‌هاي خانگي فكر كنيد

هانت مي‌گويد: «يك چيز خيلي خاص بسازيد، چيزي كه حتي نتوانيد قيمتي رويش بگذاريد». بي‌نهايت هديه وجود دارد كه شما و فرزندتان مي‌توانيد در خانه بسازيد ـ وب سايت‌هاي كارهاي دستي را ببينيد كه به شما ايده‌هايي درباره ساختن لوازم تحرير، شال يا كلاه دستباف، جواهرات، قاب عكس و صابون مي‌دهند.‏

همچنين مي‌توانيد با استفاده از كارت‌هاي تبريك‌جلو خرج اضافي را بگيريد. به جاي هزينه كردن بيش از چند هزار تومان براي خريد يك كارت تبريك از مغازه، به فرزندتان كمك كنيد خودش طراحي يا نقاشي كند.‌هانت توصيه مفيدي دارد، مي‌توانيد كارت تبريك دست سازِ كودكتان را قبل از هديه دادن آن به كودك ديگر با هزينه اندكي در كتابخانه يا مغازه فتوكپي كنيد.‏

دست آخر، سعي كنيد به جاي كاغذ كادوهاي مغازه‌اي به راه‌هاي خلاق جايگزين فكر كنيد.‌

وقتي روز تولد فرزندتان رسيد، مي‌توانيد به ميهماني تولدي بدون هديه فكر كنيد و اگر ميهمان‌ها به پيشنهادتان گوش ندادند، از آنها بخواهيد پول آن را به يك مركز خيريه محلي اهدا كنند يا به كودكتان قولِ يك روز بازي يا گردش خارج از خانه را بدهند.‏

به علاوه، سعي كنيد در دام مخارج چشم و هم چشمي جشن تولدها نيفتيد. آيا كودك شما واقعا به دلقك نياز دارد... يا يكي از بستگان هم مي‌تواند لباس مسخره بپوشد و با بادكنك آبي همه را سرگرم كند؟ فعاليت‌هاي مفرح و كم هزينه‌اي وجود دارند كه كودك شما و ميهمان‌ها را همان‌قدر سرگرم مي‌كند كه جشن‌هاي پرهزينه.‏



زندگي براي امروز... و فقط امروز

اغلب به ما والدين گفته مي‌شود كه در حال زندگي كنيم تا از سال‌هاي خردسالي كودكانمان بيشترين لذت را ببريم. اما وقتي پاي پول در ميان باشد، شايد كمي «كمتر» در حال زندگي كردن منطقي‌تر باشد.‏

«مت پولمن»، مشاور مالي كه مراجعان او را بيشتر خانواده‌ها تشكيل مي‌دهند، مي‌گويد: ميل والدين به ناديده گرفتن پس‌انداز شايع شده است و اين همه اقشار با درآمدهاي مختلف را در بر مي‌گيرد.‏

پولمن مي‌گويد: «والدين فكر مي‌كنند ما جوانيم، فرزندانمان جوانند و ما نيازهاي حياتي كوتاه مدتي داريم. مي‌توانيم بعدها به پس‌انداز فكر كنيم. اما واقعيت اين است كه مهمترين زمان براي جمع‌كردن و پس‌انداز سرمايه‌اكنون است. اگر در مضيقه قرار گرفتيد، به راحتي مي‌توانيد سراغ پس‌اندازتان برويد. اين خيلي بهتر از آن است كه پول با بهره‌قرض كنيد».‏

پولمن معتقد است بسياري از مادران و پدران پس‌انداز بلندمدت مثل پس انداز بازنشستگي و سرمايه‌گذاري دانشگاهي را ناديده مي‌گيرند. اين كه صبر كنيم تا «بعد» سرمايه‌ جمع كنيم، فكر نادرستي است، چون بايد در نخستين زمان ممكن شروع به جمع كردن آن مقدار سرمايه‌بكنيد. پس‌انداز امروز مي‌تواند فردا شما را در مخارج بزرگ ياري دهد.‏



عادت خود را عوض كنيد

پس‌انداز كردن را عادت خود كنيد. پولمن به خانواده‌ها توصيه مي‌كند كه بخشي از درآمد خود را هر ماه به صورت اتوماتيك در حساب پس‌انداز - كوتاه مدت و بلندمدت ـ ذخيره كنند. حتي اگر الان قادر به پس انداز مبلغ ناچيزي هستيد، اين كار را بكنيد.‏

اين كار به شما كمك مي‌كند تا درباره مخارج خود بافكر و دقيق باشيد. پولمن پيشنهاد مي‌كند: «سعي كنيد تشخيص دهيد كه نياز شما واقعي است يا فقط تصور مي‌كنيد كه واقعي است. اگر مورد دوم باشد، سعي كنيد آن مبلغ را به جاي آن به پس انداز اختصاص دهيد». آيا فرزند شما واقعا به دوختِ آن لباس يا آن اسباب بازي احتياج دارد؟ آيا واقعا لازم است كه چيدمان هنري ميز او تغيير كند (يا اصلاً به تغيير چيدمان نياز است)؟ پولمن هشدار مي‌دهد كه اجازه ندهيد ارزش شما به عنوان پدر يا مادر وابسته به مقدار هزينه شما بشود. به عبارت ديگر، نقش والديني خودتان را بر اساس اين كه چقدر هزينه نگهداري كودكتان مي‌كنيد، نسنجيد.



نوميدي حاصل از سرجمع بدهي

فكر خوبي به نظر مي‌رسد: همه بدهي‌هاي خود را روي هم جمع كنيد و هر ماه فقط يك بار بپردازيد. بالاخره چه كسي وقتش را دارد با اين‌همه بستانكار سر و كله بزند وقتي بايد از بچه‌هاي كوچك هم نگهداري كرد؟

متأسفانه سرجمع بدهي‌ها ـ اگر درست استفاده نشود يا درست فهميده نشود ـ ممكن است مشكلات مالي را وخيم‌تر كند. برخي برنامه‌ها هزينه‌هاي پنهان و جريمه ديركرد درصدي دارند.

حتي اگر از برنامه سرجمع بدهي درستي استفاده كنيد، ممكن است تلقي خودتان از اين برنامه به ضرر شما تمام شود. بزرگترين خطر سرجمع بدهي آن است كه به شما تصور غلطي از پاك بودن حسابتان مي‌دهد. با چنين طرز فكري، ممكن است در دام پرخطرِ بدهي‌هاي بيشتر و بيشتر بيفتيد.‏

پولمن مي‌گويد: «مردم سرجمع بدهي را نوشدارويي فرض مي‌كنند، مخصوصا وقتي خانواده‌اي جوان دارند. اما در واقع همچنان از قلاب بدهكاري آويزانند».‏

اگر وام روي دارايي‌هاي خالص انتخابِ شما نيست، سعي كنيد از طريق بانك محلي وامِ سرجمع بدهي دريافت كنيد. به اين طريق، نيازي نيست كه نگران جريمه‌ها و كارمزدهاي پنهان باشيد. پولمن مي‌گويد: «برنامه‌هاي آنلاين سرجمع بدهي را بايد با احتياط بررسي كرد. بعضي از اينها به شكار افراد مستاصل با فيش‌هاي پرداختي به‌‌شمار مي‌روند».‏

از همه مهمتر آن كه بدون انضباط اساسي سراغ اين برنامه‌ها نرويد. آخرين چيزي كه بايد انجام دهيد، اين است: در حالي كه بدهي‌هاي قديمي را مي‌پردازيد درگير بدهي‌هاي تازه شويد. پولمن مي‌گويد: «وقتي در حال سرجمع بدهي هستيد، چند بدهي تازه آن‌قدرها به چشم نمي‌آيد. اما اين رويه مي‌تواند به راستي شتاب پيدا كند. خودتان را به آساني زير تلي از بدهي‌ها دفن خواهيد كرد».‏



نخواهيد، نمي‌گيريد

«ليندا بابكوك»، استاد اقتصاد دانشگاه كارنژي ملون و نويسنده كتاب «زن‌ها نمي‌خواهند»، مي‌گويد: مادرهاي شاغل درآمدي را كه لايق آن هستند دريافت نمي‌كنند ـ چون تقاضايش را نمي‌كنند. وي دريافته است، در حالي كه مردها مدام درباره حقوق بالاتر و ارتقا مذاكره مي‌كنند، زن‌ها هرچه را به آنها بدهند مي‌پذيرند. اين در دراز مدت به بي‌پولي قابل توجهي مي‌انجامد.‏

بابكوك معتقد است، مادرها بيشتر از اين نظر آسيب پذيرند، مخصوصا وقتي كه بعد از مدتي مرخصي به خاطر بزرگ كردن بچه‌هايشان به سر كار برمي‌گردند. او مي‌گويد «مادرهايي كه سر كار برمي‌گردند، اغلب خودشان و مهارت‌هايشان را دست كم مي‌گيرند». بنابراين وقتي شغلي به آنها پيشنهاد داده مي‌شود، مذاكره درباره دستمزد به فكرشان خطور نمي‌كند.‏

بابكوك مي‌گويد: «اين در مورد مادراني كه نيمه وقت كار مي‌كنند هم صحت دارد. اين مادران از اين كه شغلي انعطاف پذير با ساعات مناسب خود پيدا مي‌كنند، آن‌قدر خوشحال مي‌شوند كه ديگر با درخواست درباره مبلغ بيشتر خطر نمي‌كنند.‏



‏ ‏خود را دست كم نگيريد

درك كنيد كه مهارت‌هاي شما ارزشمندند. بابكوك مي‌گويد: «آنچه بيشتر مادران نمي‌دانند، آن است كه حتي اگر مدتي از كار دور بوده‌اند، به واسطه بزرگ كردن بچه‌ها مهارت‌هاي خود را پرورش داده‌اند - مهارت‌هايي از مديريت زمان گرفته تا ديپلماسي. مادرها مهارت‌هايي بيش از آن كه تصورش را بكنند، با خود به سر كار مي‌آورند».‏

‏«موقعيت‌ها و دستمزدهاي مختلف را بررسي كنيد تا تصويري واقعي از آنچه استحقاقش را داريد، به دست آوريد. در گوگل سايت‌هاي متقاضي مهارت خود را پيدا كنيد - شايد اطلاعاتي درباره مقدار دستمزد داشته باشند. وقتي به جلسه مذاكره مي‌رويد، تصوير درستي از آنچه مي‌خواهيد (از حقوق گرفته تا مزايا) داشته باشيد، اين مذاكره مؤثر را راحت‌تر مي‌كند.‏

به ياد داشته باشيد كه نخستين حقوقي كه به شما مي‌دهند، احتمالاً كمترين خواهد بود، چون رئيس شما انتظار دارد در حين كار در اين باره مذاكره كنيد. بابكوك توضيح مي‌دهد: «كارفرمايان هرگز بالاترين مبلغي را كه مي‌توانند پرداخت كنند، پيشنهاد نمي‌دهند» ‏

‏ ‏گروه سبک زندگي سيمرغ

codex40x

page24