تجارت الکترونیک
فن‌آوري اطلاعات و پيشرفت روزافزون آن ايجاد يك دگرگوني بزرگ در سطوح مختلف را ممكن مي‌سازد و در اين ميان اين دگرگوني در تجارت نيز رخ داده است.
در همين خصوص رويكرد كنوني تجارت، گرايش به فن‌آوري اطلاعات و انتقال الكترونيكي داده‌ها (EDI) يا كاربرد الكترونيك بجاي كاغذ است.ارمغان اين رويكرد در دنياي امروز، تجارت الكترونيكي در بعد جهاني آن است و مي‌توان اذعان داشت تجارت الکترونيکي تحول و انقلابي عظيم در عرصه تجارت و بازرگاني بوجود آورده است.
تجارت الكترونيكي اگرچه فرآيندي جوان به شمار مي‌رود، اما تأثيرات شگرفي در صحنه مبادلات تجاري بر جاي گذاشته است. شناخت بازارهاي هدف، بازاريابي، امكان ارتباط مستقيم ميان عوامل عرضه و تقاضاي كالاها و خدمات، كاهش وقت و تسريع روند تجاري، مبادله اسناد و اطلاعات لازم، بهره‌گيري در انجام عمليات بانكي، خدمات بيمه‌اي، گواهي‌هاي لازم در ورود و خروج كالا، عمليات حمل و نقل و كالارساني، فراگيري اطلاعات و انحصاري نبودن آن و سرانجام اطمينان بيشتر به صحت اطلاعات و تصحيح عمليات اطلاع‌رساني از ره‌آوردهاي موفق تجارت الكترونيكي با استفاده از خدمات شبكه‌هاي رايانه‌اي است.
استفاده نكردن از اين فن‌آوري به نحوه مطلوب تحقق اين اصول را ناممکن مي‌سازد. از اين رو براي توسعه فن آوري اطلاعات در کشور سه سطح امور زيربنايي، امور مربوط به کاربردها و امورمربوط به کاربرها مد نظر است، که بايستي هر کدام از اين موارد در جاي خود به نحو مطلوب توسعه داده شوند.
تجارت الكترونيكي به عنوان يكي از ابزارهاي نوين تجارت، رشد چشمگيري در سال‌هاي اخير داشته است.
چنانكه پيش‌بيني مي‌شود تا سال 2010، حدود 71درصد كاربران از اينترنت براي خريد كالا و خدمات استفاده كنند و تعداد كاربران به بيش از يك ميليارد نفر برسد.
ناگفته نماند يكي از عوامل موثر در استفاده و توسعه تجارت الكترونيكي، آگاه‌سازي عمومي و ترويج فرهنگ استفاده از آن در بين عموم به ويژه فعالان بخش بازرگاني است.
آشنايي با شيوه‌هاي نوين كسب و كار، به كارگيري روش‌هاي جديد بازارسازي، بازاريابي، خدمات به مشتريان، ارتباط با بخش‌هاي مختلف زنجيره تأمين، شناسايي و تحليل بازار، با تمركز بر به كارگيري تجارت الكترونيكي در بين بنگاه‌ها ابزاري سودمند براي رقابت‌پذيري، كاهش هزينه و... است.
بايد خاطرنشان كرد: تجارت الكترونيك طي سال‌هاي اخير، انقلاب عظيمي را در صنعت و تجارت دنيا ايجاد كرده است، تا آنجا كه بسياري از كارشناسان اين انقلاب را همپاي انقلاب صنعتي دانسته‌اند.
ارزش مبادلات الكترونيكي در جهان طي سال‌هاي اخير به سرعت در حال افزايش بوده است، گرچه در مورد سرعت گسترش اين شيوه از مبادله، برآوردهاي بسيار متفاوتي ارائه شده است تا آنجا كه گفته مي‌شود كه تجارت الكترونيكي در سال‌هاي آينده با رشد فزاينده‌اي روبه‌رو خواهد شد.
براساس آخرين آمار به دست آمده توسط سازمان آنكتاد، ارزش تجارت جهاني در سال 2006 در دنيا 8 تريليون و 100ميليارد دلار ذكر شده است كه حدود 64 درصد آن به روش سنتي و 36درصد از اين درآمد از طريق الكترونيك به دست آمده است.
به هر صورت در حالي كه در كشورهاي توسعه يافته، تجارت برخي اقلام تا 90 درصد به صورت برخط انجام مي‌شود، حجم تجارت الكترونيكي در ايران بسيار ناچيز است و شايد بتوان گفت كه ايران در نقطه صفر تجارت الكترونيكي قرار دارد.
ادامه هزينه كم خريد و فروش الكترونيكي در ايران و حجم تجارت الكترونيكي ما در بين 60 كشور دنيا، شكاف ديجيتالي كشور را روزبه‌روز نسبت به دنيا بيشتر مي‌كند و براي رفع اين شكاف عمل كردن به تئوري‌هاي موجود و وعده‌ها مي‌تواند ما را از معضلات كنوني نجات دهد.
براي عملي سازي تجارت در اينترنت، غير از آموزش و آشنايي با راهكارهاي راهبردي و عملياتي به دو پشتوانه مهم ارتباطات و مخابرات و موسسات بانكي و مالي نيازمنديم كه متاسفانه كشور ما در حال حاضر از اين دو اهرم آنطور كه بايد بهره نبرده است و در اين زمينه از نظر عملي پيشرفت چشمگيري نداشتيم.
در رابطه با مشكلات مخابراتي هم مسايلي وجود دارد؛ البته شركت مخابرات طي دو سال اخير توجه به پهناي باندها را بيشتر كرده است و استفاده از تكنولوژي جديد را دنبال مي‌كند، اما استفاده از فيبر نوري در بين مراكز همچنان وجود داشته است و مشكلات توسعه در اين بخش از جمله پشتيباني نشدن از تجهيزات وارداتي توسط شركت‌هاي سازنده و هزينه بالاي فيبر نوري هم وجود دارد.
ارايه نشدن پهناي باند كافي سياست اقتصادي دولت و مشكلات در بخش استفاده از ماهواره از ديگر مشكلات در اين زمينه است.
برات قنبري - عضو هيات مديره بانك ملي - در اين باره معتقد است: اتصال بانكداري الكترونيكي به تجارت الكترونيكي موجب موفقيت بانكداري الكترونيكي در سطح بنگاه‌ها و شبكه‌هاي توزيع مي‌شود، كه همكاري زير ساخت‌هاي مخابراتي با شبكه‌هاي سراسري بانكي كشور از الزامات رسيدن به اين مهم است.
او ادامه مي‌دهد: زيرا در صورت بروز مشكل در مخابرات و سيستم ارتباطي، خدمتي كه در سراسر كشور از طريق بانكداري الكترونيكي ارائه مي‌شود، هزاران تراكنش در سراسر كشور را دچار مشكل مي‌كند و وجود چنين مشكلات زيرساختي اعتماد مشتركان به تجارت در فضاي سايبر را موجب مي‌شود.
فعال نبودن سيستم‌هاي مالي مانند كارت‌هاي اعتباري يكي ديگر از معضلات مهم در تجارت الكترونيكي است و بعضي از بازرگانان به علت ارايه نشدن اين خدمات در داخل كشور مجبورند از كارت‌هاي بازرگاني خارجي استفاده كنند، اين مساله گذشته از آنكه به جايگاه بازرگانان ايران صدمه مي‌زند، براي استفاده از آن نيز بايد هزينه بپردازند.
بنابراين يكي از گام‌هاي مهم در پيشرفت تجارت الكترونيك در كشور ارايه مناسب خدمات كارت اعتباري از طرف بانك‌هاست. با نبودن كارت اعتباري بين‌المللي در كشور صحبت از تجارت الكترونيكي معنايي ندارد. حال بايد ديد بانك‌ها انگيزه انجام اين كار را دارند و يا بايد آن را به بخش خصوصي سپرد.
قنبري در اين باره نيز با تاكيد بر توسعه كارت‌هاي اعتباري و خريد‌هاي الكترونيكي ادامه داد: با هدف توسعه شهر و بانكداري الكترونيكي برنامه‌اي تهيه و تدوين كرده‌ايم تا در امسال بيش از 13 درصد شهروندان كشورمان كارت‌هاي اعتباري دريافت كنند و اين رقم در سال 1389 به 20 درصد كل جمعيت كشور برسد.
علي‌اکبر صفوي - استاد دانشگاه، با بيان اين که اختلالات در سيستم اينترنت و پيامک خسارات متعددي را بر جامعه تحميل مي‌کند، تصريح مي‌كند: اصولاً در جوامع امروزي که اينترنت ابزار اطلاع‌رساني و خدمات‌رساني براي مردم است در صورتي که اگر اختلالي در اين شبکه ايجاد شود مردم از دو جهت اطلاع‌رساني و خدمات ضرر مي‌بينند.
اين متخصص فن‌آوري اطلاعات بر اين باور است که اختلال در شبکه‌هاي ارتباطي اعتماد مردم نسبت به سرمايه‌گذاري در تجارت الکترونيکي را سلب کرده است و از آنجا که بيشتر سرمايه‌گذاران و فعالان اين بخش جوانان هستند ضررهاي جبران‌ناپذيري به آنان وارد خواهد شد. علي صنايعي ـ كارشناس ـ نيز درباره توسعه تجارت الكترونيكي معتقد است: دولتمردان بايد تجارت الكترونيكي را جدي بگيرند. هر چند فقط نبايد منتظر بود تا دولت در اين زمينه اقدام كند،بلكه بايد ديد شهروندان نيز براي تحقق اين مهم چه كرده‌اند. فرهنگ استفاده از دولت الكترونيك بايد بين مردم نهادينه و به صورت يك اصل اساسي اجرايي شود، البته اين در كشور ما تا از نظر قانوني الزام آور نشود همه‌گير نخواهد شد.
او با اشاره به اينكه سرعت در استفاده از IT، بانكداري الكترونيكي و تجارت الكترونيكي در كنار امنيت ملاك است خاطرنشان مي‌كند: در آينده ورود موبايل در عرصه بانكداري و تجارت الكترونيكي بسيار اهميت پيدا خواهد كرد و بايد از لحاظ امنيتي و فرهنگي زيرساخت‌هاي آن را از حالا آماده كنيم. كسب و كار و دولت الكترونيكي بايد با استفاده از امكانات روز دنيا همزمان صورت بگيرد.
موانع تجارت در فضاي مجازي به دليل راحتي ورود به اين فضا كمتر از فضاي حقيقي است و يكي از راه‌هاي ايجاد فروشگاه در فضاي مجازي حمايت در راستاي الگوسازي در اين فضاست. به اين ترتيب حتي مي‌توان برندسازي كرد كه فقط يك اسم نيست، بلكه فرهنگ‌سازي خواهد بود.
به عقيده تحليلگران آموزش به تازه واردان فضاي مجازي در حوزه تجارت الكترونيكي، الگوسازي و برندسازي اولين گام‌هايي است كه مي‌توان با آن، اين نوع تجارت را رونق داد.به هر حال بايد گفت اگرچه انقلاب اطلاعات در ربع قرن گذشته اتفاق افتاده اما اثرات خرد و كلان متعددي براي دولت‌ها و بنگاه‌هاي اقتصادي به دنبال داشته و توانسته است توسعه اقتصادي-اجتماعي كشورها را متحول سازد، به نحوي كه امروز، از پديده تجارت الكترونيك به عنوان يكي از ضروريات تجارت در قرن21 نام برده مي‌شود، از اين رو براي استفاده از اين فن‌آوري‌هاي نوين لازم است كشور عوامل محيطي را به عنوان زيربناي امر توسعه صادرات مورد بررسي و بازنگري قرار دهد و بايد تمامي امكانات و توان خود را در نظر بگيريم. در مسيري كه طي شده به نظر مي‌آيد كه ما مي‌توانستيم و بايد بتوانيم به سطوح بالاتري از توانايي در تجارت الكترونيكي و وب‌سايت‌ها برسيم. مقررات و تجربه نشان داده اين توان در كشور وجود دارد و مديران مي‌توانند اين كار را انجام دهند. بنابراين در شرايط كنوني كه بين امكانات موجود و كاربردها از طريق وب سايت‌ها ارتباط برقرار شده است، زيرساخت‌ها هم بايد پيش از پيش تقويت شوند.
codex03x
page17
در همين خصوص رويكرد كنوني تجارت، گرايش به فن‌آوري اطلاعات و انتقال الكترونيكي داده‌ها (EDI) يا كاربرد الكترونيك بجاي كاغذ است.ارمغان اين رويكرد در دنياي امروز، تجارت الكترونيكي در بعد جهاني آن است و مي‌توان اذعان داشت تجارت الکترونيکي تحول و انقلابي عظيم در عرصه تجارت و بازرگاني بوجود آورده است.
تجارت الكترونيكي اگرچه فرآيندي جوان به شمار مي‌رود، اما تأثيرات شگرفي در صحنه مبادلات تجاري بر جاي گذاشته است. شناخت بازارهاي هدف، بازاريابي، امكان ارتباط مستقيم ميان عوامل عرضه و تقاضاي كالاها و خدمات، كاهش وقت و تسريع روند تجاري، مبادله اسناد و اطلاعات لازم، بهره‌گيري در انجام عمليات بانكي، خدمات بيمه‌اي، گواهي‌هاي لازم در ورود و خروج كالا، عمليات حمل و نقل و كالارساني، فراگيري اطلاعات و انحصاري نبودن آن و سرانجام اطمينان بيشتر به صحت اطلاعات و تصحيح عمليات اطلاع‌رساني از ره‌آوردهاي موفق تجارت الكترونيكي با استفاده از خدمات شبكه‌هاي رايانه‌اي است.
استفاده نكردن از اين فن‌آوري به نحوه مطلوب تحقق اين اصول را ناممکن مي‌سازد. از اين رو براي توسعه فن آوري اطلاعات در کشور سه سطح امور زيربنايي، امور مربوط به کاربردها و امورمربوط به کاربرها مد نظر است، که بايستي هر کدام از اين موارد در جاي خود به نحو مطلوب توسعه داده شوند.
تجارت الكترونيكي به عنوان يكي از ابزارهاي نوين تجارت، رشد چشمگيري در سال‌هاي اخير داشته است.
چنانكه پيش‌بيني مي‌شود تا سال 2010، حدود 71درصد كاربران از اينترنت براي خريد كالا و خدمات استفاده كنند و تعداد كاربران به بيش از يك ميليارد نفر برسد.
ناگفته نماند يكي از عوامل موثر در استفاده و توسعه تجارت الكترونيكي، آگاه‌سازي عمومي و ترويج فرهنگ استفاده از آن در بين عموم به ويژه فعالان بخش بازرگاني است.
آشنايي با شيوه‌هاي نوين كسب و كار، به كارگيري روش‌هاي جديد بازارسازي، بازاريابي، خدمات به مشتريان، ارتباط با بخش‌هاي مختلف زنجيره تأمين، شناسايي و تحليل بازار، با تمركز بر به كارگيري تجارت الكترونيكي در بين بنگاه‌ها ابزاري سودمند براي رقابت‌پذيري، كاهش هزينه و... است.
بايد خاطرنشان كرد: تجارت الكترونيك طي سال‌هاي اخير، انقلاب عظيمي را در صنعت و تجارت دنيا ايجاد كرده است، تا آنجا كه بسياري از كارشناسان اين انقلاب را همپاي انقلاب صنعتي دانسته‌اند.
ارزش مبادلات الكترونيكي در جهان طي سال‌هاي اخير به سرعت در حال افزايش بوده است، گرچه در مورد سرعت گسترش اين شيوه از مبادله، برآوردهاي بسيار متفاوتي ارائه شده است تا آنجا كه گفته مي‌شود كه تجارت الكترونيكي در سال‌هاي آينده با رشد فزاينده‌اي روبه‌رو خواهد شد.
براساس آخرين آمار به دست آمده توسط سازمان آنكتاد، ارزش تجارت جهاني در سال 2006 در دنيا 8 تريليون و 100ميليارد دلار ذكر شده است كه حدود 64 درصد آن به روش سنتي و 36درصد از اين درآمد از طريق الكترونيك به دست آمده است.
به هر صورت در حالي كه در كشورهاي توسعه يافته، تجارت برخي اقلام تا 90 درصد به صورت برخط انجام مي‌شود، حجم تجارت الكترونيكي در ايران بسيار ناچيز است و شايد بتوان گفت كه ايران در نقطه صفر تجارت الكترونيكي قرار دارد.
ادامه هزينه كم خريد و فروش الكترونيكي در ايران و حجم تجارت الكترونيكي ما در بين 60 كشور دنيا، شكاف ديجيتالي كشور را روزبه‌روز نسبت به دنيا بيشتر مي‌كند و براي رفع اين شكاف عمل كردن به تئوري‌هاي موجود و وعده‌ها مي‌تواند ما را از معضلات كنوني نجات دهد.
براي عملي سازي تجارت در اينترنت، غير از آموزش و آشنايي با راهكارهاي راهبردي و عملياتي به دو پشتوانه مهم ارتباطات و مخابرات و موسسات بانكي و مالي نيازمنديم كه متاسفانه كشور ما در حال حاضر از اين دو اهرم آنطور كه بايد بهره نبرده است و در اين زمينه از نظر عملي پيشرفت چشمگيري نداشتيم.
در رابطه با مشكلات مخابراتي هم مسايلي وجود دارد؛ البته شركت مخابرات طي دو سال اخير توجه به پهناي باندها را بيشتر كرده است و استفاده از تكنولوژي جديد را دنبال مي‌كند، اما استفاده از فيبر نوري در بين مراكز همچنان وجود داشته است و مشكلات توسعه در اين بخش از جمله پشتيباني نشدن از تجهيزات وارداتي توسط شركت‌هاي سازنده و هزينه بالاي فيبر نوري هم وجود دارد.
ارايه نشدن پهناي باند كافي سياست اقتصادي دولت و مشكلات در بخش استفاده از ماهواره از ديگر مشكلات در اين زمينه است.
برات قنبري - عضو هيات مديره بانك ملي - در اين باره معتقد است: اتصال بانكداري الكترونيكي به تجارت الكترونيكي موجب موفقيت بانكداري الكترونيكي در سطح بنگاه‌ها و شبكه‌هاي توزيع مي‌شود، كه همكاري زير ساخت‌هاي مخابراتي با شبكه‌هاي سراسري بانكي كشور از الزامات رسيدن به اين مهم است.
او ادامه مي‌دهد: زيرا در صورت بروز مشكل در مخابرات و سيستم ارتباطي، خدمتي كه در سراسر كشور از طريق بانكداري الكترونيكي ارائه مي‌شود، هزاران تراكنش در سراسر كشور را دچار مشكل مي‌كند و وجود چنين مشكلات زيرساختي اعتماد مشتركان به تجارت در فضاي سايبر را موجب مي‌شود.
فعال نبودن سيستم‌هاي مالي مانند كارت‌هاي اعتباري يكي ديگر از معضلات مهم در تجارت الكترونيكي است و بعضي از بازرگانان به علت ارايه نشدن اين خدمات در داخل كشور مجبورند از كارت‌هاي بازرگاني خارجي استفاده كنند، اين مساله گذشته از آنكه به جايگاه بازرگانان ايران صدمه مي‌زند، براي استفاده از آن نيز بايد هزينه بپردازند.
بنابراين يكي از گام‌هاي مهم در پيشرفت تجارت الكترونيك در كشور ارايه مناسب خدمات كارت اعتباري از طرف بانك‌هاست. با نبودن كارت اعتباري بين‌المللي در كشور صحبت از تجارت الكترونيكي معنايي ندارد. حال بايد ديد بانك‌ها انگيزه انجام اين كار را دارند و يا بايد آن را به بخش خصوصي سپرد.
قنبري در اين باره نيز با تاكيد بر توسعه كارت‌هاي اعتباري و خريد‌هاي الكترونيكي ادامه داد: با هدف توسعه شهر و بانكداري الكترونيكي برنامه‌اي تهيه و تدوين كرده‌ايم تا در امسال بيش از 13 درصد شهروندان كشورمان كارت‌هاي اعتباري دريافت كنند و اين رقم در سال 1389 به 20 درصد كل جمعيت كشور برسد.
علي‌اکبر صفوي - استاد دانشگاه، با بيان اين که اختلالات در سيستم اينترنت و پيامک خسارات متعددي را بر جامعه تحميل مي‌کند، تصريح مي‌كند: اصولاً در جوامع امروزي که اينترنت ابزار اطلاع‌رساني و خدمات‌رساني براي مردم است در صورتي که اگر اختلالي در اين شبکه ايجاد شود مردم از دو جهت اطلاع‌رساني و خدمات ضرر مي‌بينند.
اين متخصص فن‌آوري اطلاعات بر اين باور است که اختلال در شبکه‌هاي ارتباطي اعتماد مردم نسبت به سرمايه‌گذاري در تجارت الکترونيکي را سلب کرده است و از آنجا که بيشتر سرمايه‌گذاران و فعالان اين بخش جوانان هستند ضررهاي جبران‌ناپذيري به آنان وارد خواهد شد. علي صنايعي ـ كارشناس ـ نيز درباره توسعه تجارت الكترونيكي معتقد است: دولتمردان بايد تجارت الكترونيكي را جدي بگيرند. هر چند فقط نبايد منتظر بود تا دولت در اين زمينه اقدام كند،بلكه بايد ديد شهروندان نيز براي تحقق اين مهم چه كرده‌اند. فرهنگ استفاده از دولت الكترونيك بايد بين مردم نهادينه و به صورت يك اصل اساسي اجرايي شود، البته اين در كشور ما تا از نظر قانوني الزام آور نشود همه‌گير نخواهد شد.
او با اشاره به اينكه سرعت در استفاده از IT، بانكداري الكترونيكي و تجارت الكترونيكي در كنار امنيت ملاك است خاطرنشان مي‌كند: در آينده ورود موبايل در عرصه بانكداري و تجارت الكترونيكي بسيار اهميت پيدا خواهد كرد و بايد از لحاظ امنيتي و فرهنگي زيرساخت‌هاي آن را از حالا آماده كنيم. كسب و كار و دولت الكترونيكي بايد با استفاده از امكانات روز دنيا همزمان صورت بگيرد.
موانع تجارت در فضاي مجازي به دليل راحتي ورود به اين فضا كمتر از فضاي حقيقي است و يكي از راه‌هاي ايجاد فروشگاه در فضاي مجازي حمايت در راستاي الگوسازي در اين فضاست. به اين ترتيب حتي مي‌توان برندسازي كرد كه فقط يك اسم نيست، بلكه فرهنگ‌سازي خواهد بود.
به عقيده تحليلگران آموزش به تازه واردان فضاي مجازي در حوزه تجارت الكترونيكي، الگوسازي و برندسازي اولين گام‌هايي است كه مي‌توان با آن، اين نوع تجارت را رونق داد.به هر حال بايد گفت اگرچه انقلاب اطلاعات در ربع قرن گذشته اتفاق افتاده اما اثرات خرد و كلان متعددي براي دولت‌ها و بنگاه‌هاي اقتصادي به دنبال داشته و توانسته است توسعه اقتصادي-اجتماعي كشورها را متحول سازد، به نحوي كه امروز، از پديده تجارت الكترونيك به عنوان يكي از ضروريات تجارت در قرن21 نام برده مي‌شود، از اين رو براي استفاده از اين فن‌آوري‌هاي نوين لازم است كشور عوامل محيطي را به عنوان زيربناي امر توسعه صادرات مورد بررسي و بازنگري قرار دهد و بايد تمامي امكانات و توان خود را در نظر بگيريم. در مسيري كه طي شده به نظر مي‌آيد كه ما مي‌توانستيم و بايد بتوانيم به سطوح بالاتري از توانايي در تجارت الكترونيكي و وب‌سايت‌ها برسيم. مقررات و تجربه نشان داده اين توان در كشور وجود دارد و مديران مي‌توانند اين كار را انجام دهند. بنابراين در شرايط كنوني كه بين امكانات موجود و كاربردها از طريق وب سايت‌ها ارتباط برقرار شده است، زيرساخت‌ها هم بايد پيش از پيش تقويت شوند.
codex03x
page17
+ نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم مرداد ۱۳۸۸ ساعت 14:46 توسط
|