«نه» به سيگار ؛ «آري» به خيركثير
استعمال دخانيات، از جمله مصايب جهاني است كه بيشتر كشورهاي در حال توسعه با آن دست به گريبانند و اين در حالي است كه سيگار، سلامت انسان‌ها را به شدت تهديد مي‌كند.
كارشناسان بهداشتي معتقدند: اين بلاي خانمانسوز، معلول زندگي ماشيني و تضاد آن با دنياي سنتي و قديمي است.
آمار مرگ و مير ناشي از استعمال سيگار در كشور و عوارض آن، موضوع گزارش پيشين بود؛ علل تمايل به سيگار و راهكارهاي پيشگيري از اعتياد به دخانيات، موضوع گزارش اين شماره است كه در پي از نظر مي‌گذرانيد.
افزايش مصرف سيگار
رضا سادات، كارشناس بهداشت محيط درباره دلايلي كه باعث افزايش مصرف دخانيات در جامعه شده است به گزارشگر ما، مي‌گويد: «براساس پيش‌بيني سازمان جهاني بهداشت در سال 2020 مرگ و مير ناشي از استعمال دخانيات به 10 ميليون نفر در جهان مي‌رسد و اين در حالي است كه در كشور ما، اين روند سير سريع‌تري خواهد داشت.
مسايل خانوادگي، اجتماعي، اقتصادي و فعاليت شركت‌هاي چندمليتي توليد‌كننده دخانيات در سطح جهان از جمله علل افزايش مصرف مواد دخاني در جامعه است.
تبليغات نامحسوس به شكل‌هاي متعدد و تفكر عميق در زمينه توليد ترفندهاي جديد شركت‌هاي توليدي، موجب افزايش تمايل افراد جامعه به خصوص قشر نوجوان و جوان به اين محصول زيانبار شده است.»
او مي‌افزايد: «توليد انواع سيگار با بسته‌بندي‌هاي جديد با رنگ، طعم و بوهاي گوناگون، توليد محصولات به ظاهر كم ضررتر در پوشش سيگار سبك، طراحي آدامس و شكلات در بسته‌هايي مانند سيگار مارك آن كارخانه و از همه مهمتر تبليغات غيرمستقيم سينمايي و تلويزيوني محصولات دخاني، حتي به صورت تبليغات منفي تاثير خود را به جاي گذاشته و مي‌گذارد. اين نوع تبليغات غيرمستقيم با توجه به روند افزايشي استفاده از كانال‌هاي فرامرزي غيرقابل كنترل نقش خود را به صورت جدي‌تري نشان مي‌دهد. به طوري كه به جرات مي‌توان گفت، يكي از دلايل افزايش مصرف دخانيات در جامعه، القاي فرهنگ نفوذي از طريق كانال‌هاي فرامرزي است.
اين‌گونه كانال‌ها، به طور بسيار ماهرانه‌اي از راه تبليغات رسانه‌اي به ذهن افراد نفوذ مي‌كنند. تاثيري كه در تبليغات و توصيه‌هاي بهداشتي هنوز ديده نمي‌شود، احتمالاً دلايل متعددي در ناتواني تاثيربخشي پيام‌هاي بهداشتي در سطوح جامعه و مردم است كه دست بدست هم داده و موجب اين مساله مي‌شود. تعداد دفعات پخش و توجه نكردن به نقاط مورد علاقه و توجه مردم در درجه اول قرار دارد.»
او درباره فعاليت‌هاي اجتماعي، يادآوري مي‌كند: «كاهش فعاليت‌هاي اجتماعي مثبت و سازنده با گروه‌هاي همسال و شركت در برنامه‌هاي ورزشي و فعاليت‌هاي همگاني و دسته‌جمعي و گوشه‌گيري افراد به واسطه وسايل سرگرمي مانند تلويزيون، رايانه و اينترنت موجب كاهش سرزندگي و توسل جويي به تفنن‌هاي از اين دست مي‌شود. بنابراين، يكي از دلايل افزايش مصرف بي‌رويه دخانيات افزايش استفاده از وسايلي مانند رايانه، تلويزيون اينترنت و بي‌تحركي است.»
او درباره تاثير تغذيه در روند افزايش مصرف دخانيات، مي‌گويد: «در سال‌هاي اخير مصرف غذاهاي آماده و كارخانه‌اي مانند كنسرو، سوسيس و كالباس، نوشابه‌هاي گازدار و قهوه به دليل اسيدي كردن محيط بدن نياز به نيكوتين را بالا برده و در نتيجه تعداد سيگارهاي مصرفي بالا مي‌رود كه اين مساله در بيشتر شدن ميزان اعتياد و عوارض آن تاثير مستقيم دارد.
از طرفي ديگر، كاهش مصرف سبزي و ميوه‌ها و غذاهاي تازه و طبيعي برافزايش اين روند تاثير مي‌گذارد.»
تمايل جوانان
دكتر علي فرجام، روانشناس اجتماعي درباره علل تمايل جوانان و نوجوانان به سيگار به گزارشگر ما، مي‌گويد: روحيه نوجوان برپايه كنجكاوي، جلب توجه، رفتارهاي ضداجتماعي و پرخطر به همراه تمايل به بي‌خيالي و نياز به سرگرمي‌هاي متعدد و متنوع استوار شده است كه عواملي مانند تبليغات غيرمستقيم، آزادي بيش از حد، ضد ارزش نبودن مصرف سيگار بين گروه‌هاي همسن و سال، فشار گروه‌هاي همسال و دوستان ناباب و در نهايت تمايل نوجوانان به ايجاد اعتماد به نفس كاذب و باورهاي غلط نوجوان درباره سيگار مجموعه‌اي از علل تمايل را تشكيل مي‌دهد.
او در پاسخ به اين پرسش كه نخستين اقدام والدين براي پيشگيري از آلوده شدن فرزندان به استعمال دخانيات، چيست؟ مي‌افزايد: «نخستين قدم مثبت در اين راه، اين است كه والدين به سيگار اعتياد نداشته باشند. ثابت شده است كه اعتياد به سيگار حتي بيش از بچه‌دار شدن روي جنين تاثير مي‌گذارد و نوزادان سيگاري در نوجواني بيشتر در معرض ابتلا به اعتياد قرار مي‌گيرند. والدين نبايد نقش خود را در اين مساله ناديده بگيرند و كمرنگ بدانند و گناه ابتلاي فرزندان را فقط برعهده دولت و جامعه بدانند.
والدين بايد به نوجوانان خود احترام به ديگران، رعايت قوانين، دوستي، عدالت، انصاف و بزرگواري را بياموزند و فرزند خود را قبل از ورود به جامعه با رفتار محبت‌آميز، شكوفا كنند. اگر فرزندان از دوران كودكي درست تربيت شده و با اعتماد به نفسي دروني وارد جامعه شوند، آنگاه براي گروه‌هاي همسن و سال خود تابعي بدون قيد و شرط نخواهند بود، بلكه همسالان خود را تحت تاثير قرار مي‌دهند.»
دكتر فرجام در پاسخ به اين پرسش كه والدين چگونه مي‌توانند الگوي مثبتي براي فرزندان خود باشند، مي‌افزايد: «والدين، يكي از مستحكم‌ترين الگوها براي نوجوانان هستند. بنابراين بايد از رفتار ناپسند، غيرقانوني و ناسالم دوري جويند و از مصرف سيگار و قليان و ديگر مواد دخاني اجتناب كنند و با افراد سيگاري نشست و برخاست نكرده به عبارت ديگر كردار و گفتارشان يكسان باشد تا سرمشق خوبي براي فرزندان خود باشند.
والدين بايد در انتخاب دوستان فرزندان خود مسئولانه و عاقلانه عمل كنند. تربيت نوجوان هميشه كار ساده‌اي نيست و منع آنان از ارتباط با دوستان و همسالان ناباب ممكن است فقط موجب اصرار بيشتر آنان به ادامه دوستي شود، پس در اين مورد، والدين بايد دقت لازم را داشته باشند، مرتب با اولياي مدرسه و ديگر والدين در تماس باشند، محل‌هاي رفت و آمد، ساعات بيرون از منزل، دوستان و حتي والدين آنان را بشناسند و با آنان در تماس باشند.
او با بيان اين مطلب كه اجراي يك برنامه منظم و قانون مدون مي‌تواند به حل مشكل سيگاري شدن نوجوان كمك كند، مي‌گويد: «نوجوانان برخلاف انتظار بيش از آنچه تصور مي‌شود، خواهان نظم و مقررات سازنده در زندگي هستند. بنابراين والدين بايد نظم و قانون مناسب، مشخص و سازنده‌اي را در خانواده برقرار كنند. اين نظم و مقررات پشتوانه‌اي براي نوجوان است و به او كمك مي‌كند تا احساس امنيت كرده و براي رفتار، كردار و قضاوت خود درباره مسايل اخلاقي و اجتماعي معيار داشته باشد. همچنين فرزند خود را در وضع مقررات و قوانين خانه سهيم كنند. يك قانون تهيه شده توسط كل خانواده، ابزاري است براي مقاومت در مقابل همسالان و هم‌گروه‌هاي سيگاري و با اين وسيله نوجوان به راحتي به دوستان سيگاري خود «نه» مي‌گويد و دليل نه گفتن خود را احترام و اصرار به مقررات محكم و استوار خانه بيان مي‌كند.
به طور كلي والدين بايد با فرزند خود دوست باشند و با او ارتباط مناسب و سازنده‌اي داشته باشند. به درد دل‌هاي او گوش داده و درباره استعمال سيگار با آنان ـ مستقيم و شفاف ـ صحبت كنند. آنان را با عوارض زيانبار سيگار آشنا كنند و نظر خود را راجع به افراد سيگاري و اقلام دخانيات با صراحت بيان كنند. در ضمن در گفت‌وگو با آنان فقط سخنگو نباشند، بلكه به فرزندان خود اجازه ابراز نظر و عقيده بدهند و هميشه يار و همراه فرزند خود باشند و به‌خصوص در وضع بحراني تنش‌زا با آنان رابطه مناسب عاطفي برقرار كنند.»
اماكن عمومي
دكتر حسن آذري‌پور، عضو كميته كشوري كنترل و پيشگيري از مصرف دخانيات، چندي پيش در گفت‌وگو با رسانه‌هاي جمعي درباره ممنوعيت مصرف سيگار در اماكن عمومي تأكيد كرد: در سال 76 مصوبه دولت براي ممنوعيت مصرف، عرضه و فروش مواد دخاني در اماكن عمومي ابلاغ شد كه علاوه بر اين قانون، در اصلاحيه ماده 13 قانون مواد آرايشي، بهداشتي، خوراكي و آشاميدني، مصرف و عرضه دخانيات در اماكن و مراكز تهيه و توزيع مواد غذايي ممنوع شده بود. در اين زمينه و براي اجراي مؤثر اين دو قانون، ناظران و بازرسان بهداشت محيط دانشگاهها، نظارت‌هاي مؤثري را انجام مي‌دادند و صاحبان اماكن و مسئولان مرتبط بر اماكن تهيه و توزيع مواد غذايي، نظارت داشتند.
او، يكي از دستاوردهاي اجراي اين قانون را ممنوعيت كشيدن سيگار در سينماها عنوان كرد و گفت: اكنون سينماها عاري از استعمال دخانيات هستند. اين مهم در پروازهاي داخلي وخارجي هواپيماها نيز لحاظ شده است. علاوه بر آن، كشيدن سيگار در خودروهاي شخصي وعمومي ضدارزش شده است.
براي عده‌اي از رانندگان كه در حين رانندگي سيگار مي‌كشند، جريمه در نظر گرفته شده و پليس به عنوان ضابط با آنان برخورد مي‌كند.
او با اشاره به اينكه در اجراي قانون ممنوعيت مصرف سيگار در اماكن عمومي در بخش‌هايي ضعيف عمل شده، معتقد است: متأسفانه، قليان همچنان در سفره‌خانه‌هاي سنتي عرضه مي‌شود. البته در سال 85 قليان از تعداد زيادي از اين سفره‌خانه‌ها جمع‌آوري شد، اما اجراي طرح متوقف شد. اعتراض صنف سفره‌خانه‌داران در آن زمان، موجب توقف جمع‌آوري قليان‌ها از سفره‌خانه‌هاي سنتي شد.
آذري پور با بيان اينكه آمارهاي رسمي حاكي از مصرف سيگار در 12 تا 13 درصد جمعيت كشور است، افزود: در بدبينانه‌ترين حالت، 20 درصد جمعيت كشور سيگاري و 80 درصد ديگر غيرسيگاري هستند.
رعايت حقوق اين عده، وظيفه اصلي نظام سلامت كشور است و نبايد اجازه دهيم كه اين عده دود سيگار را تحمل كنند. او با اشاره به اينكه، اكنون بسياري از خانواده‌ها از رفتن به سفره‌خانه‌هاي سنتي پرهيز مي‌كنند، گفته است: در مجوز فعاليت سفره‌خانه‌هاي سنتي، عرضه قليان عنوان نشده است، چون جزو اماكن تهيه و توزيع مواد غذايي محسوب مي‌شوند.
او با اشاره به اينكه قانون ممنوعيت فروش مواد دخاني به افراد زير 18 سال بخوبي اجرا نشده است، افزود: اين نكته درست است كه هر كس سيگار را تجربه كند، سيگاري نمي‌شود، اما تحقيقات
نشان مي‌دهد 3 درصد افرادي كه در نوجواني سيگار كشيدن را تجربه مي‌كنند در بزرگسالي سيگاري دائمي مي‌شوند و ضروري است تا خانواده‌ها آگاه باشند و دست كم كودكان خود را براي خريد سيگار روانه مغازه نكنند. همچنين در بخش ديگري از دستورالعمل تهيه شده براي اجراي اين قانون آمده است كه بايد صنوف خاصي مسئوليت خرده‌فروشي سيگار را برعهده بگيرند.
به گفته او، براساس قانون، صنوف مجاز به خرده‌فروشي سيگار بايد به جاي در معرض ديد عموم قرار دادن سيگار، تابلوي كوچكي با عنوان «مجاز به فروش سيگار» نصب كنند و نبايد سيگار را به صورت نخي به مشتريان بفروشند.
او با بيان اين كه تغييرات مديريتي موجب تاخير در اجراي برنامه‌ها شده است، افزود: به هر حال، قانون لازم‌الاجراست. هرچند در اين بين صنوفي متضرر بشوند. اما مجري قانون، موظف به طرفداري از خير كثير است.
آنچه در اين زمينه از اهميت زيادي برخوردار است، تبديل اين قوانين به خواست اجتماعي است و مجري قانون در اين شرايط با اشتياق بيشتري وظايف خود را اجرا مي‌كند.
او افزود: مطالعات بانك جهاني و سازمان بهداشت جهاني نشان مي‌دهد كه افزايش 10 درصدي قيمت مواد دخاني در كشورهاي در حال توسعه موجب كاهش 8 درصدي مصرف مي‌شود.
افزايش ماليات مواد دخاني كه بايد همزمان با ممنوعيت فروش نخي سيگار انجام شود، موجب مي‌شود كه سيگاري‌هايي كه با محدوديت مالي مواجه‌اند، كمتر سيگار بخرند. آخرين مصوبات مجلس در پايان سال 88 حاكي از دو برابر شدن ماليات سيگار در كشور است. به عبارتي، ماليات بر توليدات داخلي و وارداتي مواد دخاني كه 10 و 20 درصد بوده است، دو برابر شده و اكنون به 20 و 40 درصد افزايش يافته است.
مشكل دخانيات، يك مشكل جهاني است و نيازمند راه‌حل جهاني است.
واقعيت اين است كه شركت‌هاي بين‌المللي صنايع دخانيات همواره در حال تفكر و طرح ايده‌هاي جديد براي تبليغات مستقيم و غيرمستقيم در زمينه دخانيات هستند كه به خصوص در سال‌هاي اخير شركت‌ها اين روش‌ها را در جهان سوم متمركز كرده‌اند، چرا كه آنان مي‌دانند بيش از 80 درصد مصرف كنندگان سيگار در اين كشورها هستند.بنابراين، مبارزه با دخانيات را بايد از ذهن مردم آغاز كرد و اين كار فقط از طريق رسانه‌هاي گروهي و برنامه‌ريزي براي جايگزيني اطلاعات در كتاب‌هاي درسي سطح مدارس و جزوات كتاب‌هاي آموزشي در اداره‌ها و كارخانه‌ها و نيز توجه به تبليغات روي سيگار به صورت عوارض فاجعه‌آميز دخانيات در بسته‌هاي سيگار قابل انجام است.
بيتا مهدوي
كارشناسان بهداشتي معتقدند: اين بلاي خانمانسوز، معلول زندگي ماشيني و تضاد آن با دنياي سنتي و قديمي است.
آمار مرگ و مير ناشي از استعمال سيگار در كشور و عوارض آن، موضوع گزارش پيشين بود؛ علل تمايل به سيگار و راهكارهاي پيشگيري از اعتياد به دخانيات، موضوع گزارش اين شماره است كه در پي از نظر مي‌گذرانيد.
افزايش مصرف سيگار
رضا سادات، كارشناس بهداشت محيط درباره دلايلي كه باعث افزايش مصرف دخانيات در جامعه شده است به گزارشگر ما، مي‌گويد: «براساس پيش‌بيني سازمان جهاني بهداشت در سال 2020 مرگ و مير ناشي از استعمال دخانيات به 10 ميليون نفر در جهان مي‌رسد و اين در حالي است كه در كشور ما، اين روند سير سريع‌تري خواهد داشت.
مسايل خانوادگي، اجتماعي، اقتصادي و فعاليت شركت‌هاي چندمليتي توليد‌كننده دخانيات در سطح جهان از جمله علل افزايش مصرف مواد دخاني در جامعه است.
تبليغات نامحسوس به شكل‌هاي متعدد و تفكر عميق در زمينه توليد ترفندهاي جديد شركت‌هاي توليدي، موجب افزايش تمايل افراد جامعه به خصوص قشر نوجوان و جوان به اين محصول زيانبار شده است.»
او مي‌افزايد: «توليد انواع سيگار با بسته‌بندي‌هاي جديد با رنگ، طعم و بوهاي گوناگون، توليد محصولات به ظاهر كم ضررتر در پوشش سيگار سبك، طراحي آدامس و شكلات در بسته‌هايي مانند سيگار مارك آن كارخانه و از همه مهمتر تبليغات غيرمستقيم سينمايي و تلويزيوني محصولات دخاني، حتي به صورت تبليغات منفي تاثير خود را به جاي گذاشته و مي‌گذارد. اين نوع تبليغات غيرمستقيم با توجه به روند افزايشي استفاده از كانال‌هاي فرامرزي غيرقابل كنترل نقش خود را به صورت جدي‌تري نشان مي‌دهد. به طوري كه به جرات مي‌توان گفت، يكي از دلايل افزايش مصرف دخانيات در جامعه، القاي فرهنگ نفوذي از طريق كانال‌هاي فرامرزي است.
اين‌گونه كانال‌ها، به طور بسيار ماهرانه‌اي از راه تبليغات رسانه‌اي به ذهن افراد نفوذ مي‌كنند. تاثيري كه در تبليغات و توصيه‌هاي بهداشتي هنوز ديده نمي‌شود، احتمالاً دلايل متعددي در ناتواني تاثيربخشي پيام‌هاي بهداشتي در سطوح جامعه و مردم است كه دست بدست هم داده و موجب اين مساله مي‌شود. تعداد دفعات پخش و توجه نكردن به نقاط مورد علاقه و توجه مردم در درجه اول قرار دارد.»
او درباره فعاليت‌هاي اجتماعي، يادآوري مي‌كند: «كاهش فعاليت‌هاي اجتماعي مثبت و سازنده با گروه‌هاي همسال و شركت در برنامه‌هاي ورزشي و فعاليت‌هاي همگاني و دسته‌جمعي و گوشه‌گيري افراد به واسطه وسايل سرگرمي مانند تلويزيون، رايانه و اينترنت موجب كاهش سرزندگي و توسل جويي به تفنن‌هاي از اين دست مي‌شود. بنابراين، يكي از دلايل افزايش مصرف بي‌رويه دخانيات افزايش استفاده از وسايلي مانند رايانه، تلويزيون اينترنت و بي‌تحركي است.»
او درباره تاثير تغذيه در روند افزايش مصرف دخانيات، مي‌گويد: «در سال‌هاي اخير مصرف غذاهاي آماده و كارخانه‌اي مانند كنسرو، سوسيس و كالباس، نوشابه‌هاي گازدار و قهوه به دليل اسيدي كردن محيط بدن نياز به نيكوتين را بالا برده و در نتيجه تعداد سيگارهاي مصرفي بالا مي‌رود كه اين مساله در بيشتر شدن ميزان اعتياد و عوارض آن تاثير مستقيم دارد.
از طرفي ديگر، كاهش مصرف سبزي و ميوه‌ها و غذاهاي تازه و طبيعي برافزايش اين روند تاثير مي‌گذارد.»
تمايل جوانان
دكتر علي فرجام، روانشناس اجتماعي درباره علل تمايل جوانان و نوجوانان به سيگار به گزارشگر ما، مي‌گويد: روحيه نوجوان برپايه كنجكاوي، جلب توجه، رفتارهاي ضداجتماعي و پرخطر به همراه تمايل به بي‌خيالي و نياز به سرگرمي‌هاي متعدد و متنوع استوار شده است كه عواملي مانند تبليغات غيرمستقيم، آزادي بيش از حد، ضد ارزش نبودن مصرف سيگار بين گروه‌هاي همسن و سال، فشار گروه‌هاي همسال و دوستان ناباب و در نهايت تمايل نوجوانان به ايجاد اعتماد به نفس كاذب و باورهاي غلط نوجوان درباره سيگار مجموعه‌اي از علل تمايل را تشكيل مي‌دهد.
او در پاسخ به اين پرسش كه نخستين اقدام والدين براي پيشگيري از آلوده شدن فرزندان به استعمال دخانيات، چيست؟ مي‌افزايد: «نخستين قدم مثبت در اين راه، اين است كه والدين به سيگار اعتياد نداشته باشند. ثابت شده است كه اعتياد به سيگار حتي بيش از بچه‌دار شدن روي جنين تاثير مي‌گذارد و نوزادان سيگاري در نوجواني بيشتر در معرض ابتلا به اعتياد قرار مي‌گيرند. والدين نبايد نقش خود را در اين مساله ناديده بگيرند و كمرنگ بدانند و گناه ابتلاي فرزندان را فقط برعهده دولت و جامعه بدانند.
والدين بايد به نوجوانان خود احترام به ديگران، رعايت قوانين، دوستي، عدالت، انصاف و بزرگواري را بياموزند و فرزند خود را قبل از ورود به جامعه با رفتار محبت‌آميز، شكوفا كنند. اگر فرزندان از دوران كودكي درست تربيت شده و با اعتماد به نفسي دروني وارد جامعه شوند، آنگاه براي گروه‌هاي همسن و سال خود تابعي بدون قيد و شرط نخواهند بود، بلكه همسالان خود را تحت تاثير قرار مي‌دهند.»
دكتر فرجام در پاسخ به اين پرسش كه والدين چگونه مي‌توانند الگوي مثبتي براي فرزندان خود باشند، مي‌افزايد: «والدين، يكي از مستحكم‌ترين الگوها براي نوجوانان هستند. بنابراين بايد از رفتار ناپسند، غيرقانوني و ناسالم دوري جويند و از مصرف سيگار و قليان و ديگر مواد دخاني اجتناب كنند و با افراد سيگاري نشست و برخاست نكرده به عبارت ديگر كردار و گفتارشان يكسان باشد تا سرمشق خوبي براي فرزندان خود باشند.
والدين بايد در انتخاب دوستان فرزندان خود مسئولانه و عاقلانه عمل كنند. تربيت نوجوان هميشه كار ساده‌اي نيست و منع آنان از ارتباط با دوستان و همسالان ناباب ممكن است فقط موجب اصرار بيشتر آنان به ادامه دوستي شود، پس در اين مورد، والدين بايد دقت لازم را داشته باشند، مرتب با اولياي مدرسه و ديگر والدين در تماس باشند، محل‌هاي رفت و آمد، ساعات بيرون از منزل، دوستان و حتي والدين آنان را بشناسند و با آنان در تماس باشند.
او با بيان اين مطلب كه اجراي يك برنامه منظم و قانون مدون مي‌تواند به حل مشكل سيگاري شدن نوجوان كمك كند، مي‌گويد: «نوجوانان برخلاف انتظار بيش از آنچه تصور مي‌شود، خواهان نظم و مقررات سازنده در زندگي هستند. بنابراين والدين بايد نظم و قانون مناسب، مشخص و سازنده‌اي را در خانواده برقرار كنند. اين نظم و مقررات پشتوانه‌اي براي نوجوان است و به او كمك مي‌كند تا احساس امنيت كرده و براي رفتار، كردار و قضاوت خود درباره مسايل اخلاقي و اجتماعي معيار داشته باشد. همچنين فرزند خود را در وضع مقررات و قوانين خانه سهيم كنند. يك قانون تهيه شده توسط كل خانواده، ابزاري است براي مقاومت در مقابل همسالان و هم‌گروه‌هاي سيگاري و با اين وسيله نوجوان به راحتي به دوستان سيگاري خود «نه» مي‌گويد و دليل نه گفتن خود را احترام و اصرار به مقررات محكم و استوار خانه بيان مي‌كند.
به طور كلي والدين بايد با فرزند خود دوست باشند و با او ارتباط مناسب و سازنده‌اي داشته باشند. به درد دل‌هاي او گوش داده و درباره استعمال سيگار با آنان ـ مستقيم و شفاف ـ صحبت كنند. آنان را با عوارض زيانبار سيگار آشنا كنند و نظر خود را راجع به افراد سيگاري و اقلام دخانيات با صراحت بيان كنند. در ضمن در گفت‌وگو با آنان فقط سخنگو نباشند، بلكه به فرزندان خود اجازه ابراز نظر و عقيده بدهند و هميشه يار و همراه فرزند خود باشند و به‌خصوص در وضع بحراني تنش‌زا با آنان رابطه مناسب عاطفي برقرار كنند.»
اماكن عمومي
دكتر حسن آذري‌پور، عضو كميته كشوري كنترل و پيشگيري از مصرف دخانيات، چندي پيش در گفت‌وگو با رسانه‌هاي جمعي درباره ممنوعيت مصرف سيگار در اماكن عمومي تأكيد كرد: در سال 76 مصوبه دولت براي ممنوعيت مصرف، عرضه و فروش مواد دخاني در اماكن عمومي ابلاغ شد كه علاوه بر اين قانون، در اصلاحيه ماده 13 قانون مواد آرايشي، بهداشتي، خوراكي و آشاميدني، مصرف و عرضه دخانيات در اماكن و مراكز تهيه و توزيع مواد غذايي ممنوع شده بود. در اين زمينه و براي اجراي مؤثر اين دو قانون، ناظران و بازرسان بهداشت محيط دانشگاهها، نظارت‌هاي مؤثري را انجام مي‌دادند و صاحبان اماكن و مسئولان مرتبط بر اماكن تهيه و توزيع مواد غذايي، نظارت داشتند.
او، يكي از دستاوردهاي اجراي اين قانون را ممنوعيت كشيدن سيگار در سينماها عنوان كرد و گفت: اكنون سينماها عاري از استعمال دخانيات هستند. اين مهم در پروازهاي داخلي وخارجي هواپيماها نيز لحاظ شده است. علاوه بر آن، كشيدن سيگار در خودروهاي شخصي وعمومي ضدارزش شده است.
براي عده‌اي از رانندگان كه در حين رانندگي سيگار مي‌كشند، جريمه در نظر گرفته شده و پليس به عنوان ضابط با آنان برخورد مي‌كند.
او با اشاره به اينكه در اجراي قانون ممنوعيت مصرف سيگار در اماكن عمومي در بخش‌هايي ضعيف عمل شده، معتقد است: متأسفانه، قليان همچنان در سفره‌خانه‌هاي سنتي عرضه مي‌شود. البته در سال 85 قليان از تعداد زيادي از اين سفره‌خانه‌ها جمع‌آوري شد، اما اجراي طرح متوقف شد. اعتراض صنف سفره‌خانه‌داران در آن زمان، موجب توقف جمع‌آوري قليان‌ها از سفره‌خانه‌هاي سنتي شد.
آذري پور با بيان اينكه آمارهاي رسمي حاكي از مصرف سيگار در 12 تا 13 درصد جمعيت كشور است، افزود: در بدبينانه‌ترين حالت، 20 درصد جمعيت كشور سيگاري و 80 درصد ديگر غيرسيگاري هستند.
رعايت حقوق اين عده، وظيفه اصلي نظام سلامت كشور است و نبايد اجازه دهيم كه اين عده دود سيگار را تحمل كنند. او با اشاره به اينكه، اكنون بسياري از خانواده‌ها از رفتن به سفره‌خانه‌هاي سنتي پرهيز مي‌كنند، گفته است: در مجوز فعاليت سفره‌خانه‌هاي سنتي، عرضه قليان عنوان نشده است، چون جزو اماكن تهيه و توزيع مواد غذايي محسوب مي‌شوند.
او با اشاره به اينكه قانون ممنوعيت فروش مواد دخاني به افراد زير 18 سال بخوبي اجرا نشده است، افزود: اين نكته درست است كه هر كس سيگار را تجربه كند، سيگاري نمي‌شود، اما تحقيقات
نشان مي‌دهد 3 درصد افرادي كه در نوجواني سيگار كشيدن را تجربه مي‌كنند در بزرگسالي سيگاري دائمي مي‌شوند و ضروري است تا خانواده‌ها آگاه باشند و دست كم كودكان خود را براي خريد سيگار روانه مغازه نكنند. همچنين در بخش ديگري از دستورالعمل تهيه شده براي اجراي اين قانون آمده است كه بايد صنوف خاصي مسئوليت خرده‌فروشي سيگار را برعهده بگيرند.
به گفته او، براساس قانون، صنوف مجاز به خرده‌فروشي سيگار بايد به جاي در معرض ديد عموم قرار دادن سيگار، تابلوي كوچكي با عنوان «مجاز به فروش سيگار» نصب كنند و نبايد سيگار را به صورت نخي به مشتريان بفروشند.
او با بيان اين كه تغييرات مديريتي موجب تاخير در اجراي برنامه‌ها شده است، افزود: به هر حال، قانون لازم‌الاجراست. هرچند در اين بين صنوفي متضرر بشوند. اما مجري قانون، موظف به طرفداري از خير كثير است.
آنچه در اين زمينه از اهميت زيادي برخوردار است، تبديل اين قوانين به خواست اجتماعي است و مجري قانون در اين شرايط با اشتياق بيشتري وظايف خود را اجرا مي‌كند.
او افزود: مطالعات بانك جهاني و سازمان بهداشت جهاني نشان مي‌دهد كه افزايش 10 درصدي قيمت مواد دخاني در كشورهاي در حال توسعه موجب كاهش 8 درصدي مصرف مي‌شود.
افزايش ماليات مواد دخاني كه بايد همزمان با ممنوعيت فروش نخي سيگار انجام شود، موجب مي‌شود كه سيگاري‌هايي كه با محدوديت مالي مواجه‌اند، كمتر سيگار بخرند. آخرين مصوبات مجلس در پايان سال 88 حاكي از دو برابر شدن ماليات سيگار در كشور است. به عبارتي، ماليات بر توليدات داخلي و وارداتي مواد دخاني كه 10 و 20 درصد بوده است، دو برابر شده و اكنون به 20 و 40 درصد افزايش يافته است.
مشكل دخانيات، يك مشكل جهاني است و نيازمند راه‌حل جهاني است.
واقعيت اين است كه شركت‌هاي بين‌المللي صنايع دخانيات همواره در حال تفكر و طرح ايده‌هاي جديد براي تبليغات مستقيم و غيرمستقيم در زمينه دخانيات هستند كه به خصوص در سال‌هاي اخير شركت‌ها اين روش‌ها را در جهان سوم متمركز كرده‌اند، چرا كه آنان مي‌دانند بيش از 80 درصد مصرف كنندگان سيگار در اين كشورها هستند.بنابراين، مبارزه با دخانيات را بايد از ذهن مردم آغاز كرد و اين كار فقط از طريق رسانه‌هاي گروهي و برنامه‌ريزي براي جايگزيني اطلاعات در كتاب‌هاي درسي سطح مدارس و جزوات كتاب‌هاي آموزشي در اداره‌ها و كارخانه‌ها و نيز توجه به تبليغات روي سيگار به صورت عوارض فاجعه‌آميز دخانيات در بسته‌هاي سيگار قابل انجام است.
بيتا مهدوي
+ نوشته شده در چهارشنبه دوازدهم خرداد ۱۳۸۹ ساعت 11:46 توسط
|