بسياري از ما زماني را براي مطالعه مي‌گذاريم، اما نسبت به زمان صرف شده، بازدهي مطلوب و مورد نظر را نداريم و از مطالعه خود، سود لازمه را نمي‌بريم. اين مسئله به ويژه در مورد مطالعات درسي مهم و تاثيرگذار است. مطالعه غير سودمند، علاوه بر خستگي باعث مي‌شود تا انگيزه‌هاي لازم را براي خواندن متون بعدي از دست بدهيم. براي مطالعه بهتر و بالا بردن کيفيت مطالعه، لازم است نکاتي رعايت شود. در اينجا به چهار مورد آن اشاره مي‌شود.



الف) انعطاف پذير باشيد

براي اين که مطالعه انعطاف پذيري داشته باشيد، بايد بدانيد که چگونه روش خواندني را انتخاب و استفاده کنيد که با اهداف شما از خواندن سازگار باشد. سه روش مهم خواندن (مطالعه) وجود دارد که شما بايد نحوه استفاده از آنها را ياد بگيريد. اين روش‌ها هر کدام براي هدف مشخصي هستند. دانستن اين که چه زمان و چگونه از اين روش‌هاي خواندن و مطالعه استفاده کنيد، شما را به يک مطالعه کننده انعطاف‌پذير تبديل مي‌کند.



1- خواندن مطالعه‌اي:

روش خواندني است براي زماني که هدف، خواندن مطالبي سخت با نياز به ادراک بالا است. وقتي که از روش خواندن مطالعه‌اي استفاده مي‌کنيد، بايد با سرعتي آهسته‌تر از سرعت معمولي، به خواندن مطالب بپردازيد. به علاوه در حين خواندن، بايد مطالبي را بفهميد. در اين شيوه شما بايد در اغلب موارد بيشتر از يک بار مطلب را بخوانيد تا به خوبي آن را بفهميد برخي موارد خواندن مطالب آن هم با صدايي بلند به شما کمک مي‌کند که ادارک خود از مطالب خوانده شده را بالا ببريد.



2- روش خواندن سطحي خواني:

اين روش توسط براي زماني استفاده مي‌شود که هدف آنها، فهميدن سريع مفهوم کلي (مقصود اصلي) مطالب خوانده شده است. روش سطحي خواني براي زماني خوب است که شما بايد حجم زيادي از مطالب را در زمان کمي بخوانيد. وقتي از روش سطحي خواني استفاده مي‌کنيد، بايد مفاهيم اصلي هر بند (پاراگراف) را تشخيص دهيد و از جزئيات اضافي در جملات توضيحي چشم پوشي کنيد.



3- روش مرور اجمالي:

روشي است که هدف پيدا کردن سريع يک مطلب خاص در ميان مطالب مورد مطالعه است.

مطلب خاصي که بايد پيدا شود، ممکن است در فهرستي از نام‌ها، کلمات، اعداد، عبارات کوتاه و يا حتي بعضي مواقع در يک پاراگراف باشد. از آن جا که مي‌دانيد دقيقاً دنبال چه چيزي هستيد، سريعاً بايد چشمان خود را بر روي مطالب حرکت دهيد تا مطلبي را که نياز داريد، پيدا کنيد.

قبل از آن که مطالعه خود را آغاز کنيد، هدف خود را از مطالعه (خواندن) مشخص کنيد. بايد تعيين کنيد که آيا نياز به فهم بالاي مطالب مورد مطالعه داريد يا داريد تلاش مي‌کنيد که مفهوم کلي چيزي را که داريد مي‌خوانيد بفهميد يا اين که دنبال مطلب خاصي هستيد. سپس از روش مطالعه (خواندن) سازگار با هدف‌تان استفاده کنيد.



ب) افزايش تمرکز

بسياري از دانش آموزان و دانشجويان مشکل تمرکز در حين مطالعه را دارند. توانايي تمرکز گرفتن در حين مطالعه براي عملکرد خوب در کلاس و هنگام امتحان دادن، حياتي است. مطالعه کردن بدون تمرکز مثل اين است که بخواهيد سطلي را که ته آن سوراخ است پر کنيد.

10 راه براي افزايش تمرکز در حين مطالعه پيشنهاد مي‌شود:

1- در مکان ساکت که شما را دچار حواسپرتي و وقفه در مطالعه نکند، به مطالعه بپردازيد. سعي کنيد فضايي فقط مخصوص مطالعه ايجاد کنيد.

2- يک برنامه‌ريزي درسي انجام دهيد که نشان دهد چه کارهايي بايد انجام دهيد و هر کار (يا تکليف و مطالعه درسي را) در چه زماني بايد انجام دهيد. اين کار ساختاري را به شما مي‌دهد که براي مطالعه مؤثر به آن نياز داريد.

3- سعي کنيد در زماني از روز به مطالعه بپردازيد که بهترين بازدهي را داريد. بعضي افراد در صبح زود عملکرد خوبي دارند و برخي در آخر شب. شما خودتان مي‌دانيد که چه ساعتي بهترين عملکرد را داريد.

4- فراموش نکنيد هنگامي که مي‌خواهيد به مطالعه بپردازيد گرسنه يا خسته نباشيــد در غير اين صورت انرژي لازم براي تمرکز را نخواهيد داشت. همچنين تناسب جسماني خود را حفظ کنيد.

5- سعي نکنيد در يک زمان دو کار را با هم انجام دهيد. شما نمي‌توانيد بر روي هيچ کدام از آنها تمرکز خوبي داشته باشيد. تمرکز به معناي توجه کردن به يک چيز و چشم پوشي از ديگر چيزهاست.

6- کارها (تکاليف) بزرگ را به مجموعه‌اي از کارهاي کوچکتر بشکنيد به طوري که در هر مرتبه يکي از آنها را انجام دهيد. اگر تلاش کنيد که يک کار (تکليف) بزرگ را به طور يک مرتبه انجام دهيد، ممکن است احساس خستگي کنيد و قادر به حفظ تمرکز خود نباشيد.

7- آرام و راحت باشيد. وقتي که عصبي و هيجان زده هستيد، سخت مي‌توانيد تمرکز کنيد. داشتن آرامش در هنگام انجام کاري که نياز به تمرکز دارد، مهم است.

8- ذهن‌تان را از افکار مزاحم پاک کنيد. ثبات فکري براي تمرکز مهم است. ممکن است شما به وسيله افکار خودتان دچار حواس پرتي شويد. مراقب افکار خود باشيد و از افکاري که ادامه دادن به آنها حواس شما را پرت مي‌کند، بپرهيزيد. خيال پردازي نکنيد.

9- نسبت به آن چه که در حال مطالعه اش هستيد، خود را علاقه مند و سعي کنيد با مربوط کردن آن چه در دست مطالعه داريد به زندگي خودتان، تا آن جــا که ممـــکن است آن را معني دار کنيد. اين کار مي‌تواند شما را به تمرکز وادار کند.

10- هر وقت حس کرديد خسته شده ايد، استراحت کنيد. هيچ فرمول ثابتي براي زمان استراحت دادن به خود، وجود ندارد. خودتان خواهيد دانست که چه زماني نياز به استراحت دادن به خودتان داريد.



ج) مديريت زمان در مطالعه

ساعات يک روز، يک هفته و يک ترم تحصيلي (نيمسال تحصيلي) مشخص است. شما نمي‌توانيد زمان را بيشتر کنيد. اما مي‌توانيد تصميم بگيريد که چگونه حداکثر استفاده را از آنها بکنيد. براي موفق بودن در تحصيل، حتماً بايد زمان مطالعه خود را با دقت تمام، مديريت کنيد.

يک تقويم ترمي آماده کنيد:

در اول يک ترم (نيمسال)، يک تقويم ترمي (به روش زير) آماده کنيد. اطلاعات را همزمان با به پيش رفتن ترم به روز کنيد و جديد نماييد. در ادامه کارهايي که بايد براي آماده کردن اين تقويم انجام دهيد، آمده است:

1- تکاليف محوله خود را در مدرسه (يا دانشگاه) به همراه موعد سررسيد آنها و امتحانات از قبل مشخص شده‌تان را يادداشت کنيد.

2- فعاليت از قبل برنامه ريزي شده مدرسه‌اي (يا دانشگاهي) خود را يادداشت کنيد.

3- فعاليت‌هاي شناخته شده غير درسي خود را يادداشت کنيد.

برنامه هفتگي آماده :

هر جمعه قبل از آغاز هفته درسي تان، يک برنامه هفتگي معين کنيد. همان که هفته به پيش مي‌رود، اطلاعات اين برنامه هفتگي را بروز کنيد (مطابق پيشنهاد زير):

1- کلاس‌هاي روزانه خود را يادداشت کنيد.

2- از تقويم ترمي خود استفاده کنيد و کارهايي که در هفته‌اي که دارد مي‌آيد، بايد انجام دهيد، وارد کنيد.

3- جزوه‌هاي کلاسي هفته قبل خود را مرور بکنيد تا ببينيد که آيا نياز است که فعاليت يا تکليفي را به فعاليت‌هاي مدرسه‌اي خود اضافه کنيد يا نه.

4- همه فعاليت‌هاي غيردرسي را که در هفته آينده درگير آن‌ها مي‌شويد، يادداشت کنيد.

5- فراموش نکنيد که زمان‌هايي را براي انجام تکاليف، کار بر روي پروژه‌ها (تحقيق) و مطالعه براي امتحان‌ها قرار دهيد.



برنامه سازمان دهنده روزانه

قبل از هر روزي که بايد به مدرسه برويد، يک برنامه سازمان‌دهنده براي روز بعد آماده کنيد. هر وقت يک کار را انجام داديد، در کنار آن يک تيک بزنيد. در اين جا روش آماده کردن برنامه‌ي سازمان‌دهنده روزانه را شرح مي‌دهيم:

1- کارهايي که بايد در روز بعد انجام دهيد از برنامه‌ي هفتگي خود استخراج کنيد و وارد نماييد.

2- کارهايي که از برنامه سازمان‌دهنده روز قبلي‌تان باقي مانده و هنوز نياز به انجام دادن دارد را هم وارد کنيد.

3- جزوه کلاسي امروزتان را مرور کنيد و ببينيد آيا لازم است کاري را به فعاليت‌ها (يا تکاليف) درسي‌تان اضافه کنيد.

4- هر گونه فعاليت غير درسي را که فردا با آن روبرو خواهيد شد، وارد کنيد.

برنامه هفتگي شما جزئيات بيشتري را نسبت به تقويم ترمي‌تان در بر مي‌گيرد و برنامه سازمان‌دهنده روزانه شما بايد جزئيات بيشتري نسبت به برنامه هفتگي‌تان داشته باشد. استفاده از تقويم ترمي، برنامه هفتگي و برنامه ي سازمان دهنده روزانه به شما کمک خواهد کرد که حداکثر استفاده را از زمان خود بکنيد.



د) يک مکان خوب براي مطالعه

مکان مناسب براي مطالعه محلي است که در مورد آن بتوانيد به سئوالات زير جواب مثبت دهيد. اگر تعداد جواب‌هاي منفي زياد بود، محل مورد نظر شما، محل مناسبي براي مطالعه نيست:

1- آيا مکان مطالعه‌ي من هر وقت که بخواهم در دسترس است؟

اگر هر موقع که بخواهيد از مکان مطالعه‌تان استفاده کنيد، قادر به اين کار نباشيد، مکان مطالعه‌تان براي شما سود چنداني نخواهد داشت. اگر داريد از مکاني براي مطالعه استفاده مي‌کنيد که به هر دليل مجبوريد با ديگران شريک باشيد، برنامه‌اي بريزيد تا بدانيد چه موقع مي‌توانيد از آن استفاده کنيد.

2- آيا محل مطالعه من عاري از هر گونه وقفه و اختلال است؟

مهم است که اوقات مطالعه‌اي عاري از اختلال داشته باشيم. شايد لازم باشد که تابلو مزاحم نشويد را روي درب نصب کنيد يا تلفن خود را از پريز بکشيد.

3- آيا محل مطالعه‌ي من عاري از هر عامل حواس پرت‌کننده است؟

تحقيقات نشان مي‌دهد که اکثر دانش آموزان در يک محيط ساکت با بهترين بازده، مطالعه مي‌کنند. اگر هم فکر مي‌کنيد که پخش کردن يک فايل صوتي يا تلويزيوني، حالت شما را بهبود مي‌بخشد، صداي آنها را پايين نگه داريد.

4- آيا مکان مطالعه من همه لوازم مطالعه را دارد؟

حواستان باشد که در محل مطالعه‌تان منابع مرجع (مثل کتاب هاي درسي و غيره) و ملزوماتي مثل خودکار، مداد، کاغذ، خط کش، ماشين حساب و هر چيز ديگري که ممکن است نيازتان شود، قرار داده شده باشد. اگر از يک کامپيوتر براي انجام تکاليف درسي‌تان استفاده مي‌کنيد، بايد در محل مطالعه‌تان آن کامپيوتر را قرار دهيد.

5- آيا فضاي مطالعه‌اي من داراي ميز يا ميز تحريري با اندازه مناسب است؟

وقتي که در حال کار بر روي يک تکليف هستيد يا براي امتحان مطالعه مي‌کنيد، از يک ميز يا ميز تحريري که به اندازه کافي بزرگ باشد براي نگه داشتن همه آن چيزي که نياز داريد، استفاده کنيد. فضاي کافي براي نوشتن در نظر بگيريد و سعي کنيد از درهم و برهمي جلوگيري کنيد.

6- آيا محل مطالعه‌ي من فضاي نگه‌داري (ذخيره‌سازي) کافي دارد؟

شما بايد فضاي کافي براي نگه داري ملزومات مطالعه‌اي داشته باشيد. بايد مطمئن شويد که فضاي ذخيره‌اي کافي داشته باشيد تا بتوانيد ميز کار يا هر فضاي کاري ديگري که داريد از وسايل غير لازم که ممکن است مزاحم کارتان شوند، خالي نگه داريد.

7- آيا مکان مطالعه من يک صندلي راحت دارد؟

يک صندلي که راحت نباشد مي‌تواند موجب نداشتن آسايش يا درد شود که منجر به تداخل در مطالعه‌تان خواهد شد. يک صندلي هم که خيلي راحت باشد، موجب خواب آلودگي‌تان خواهد شد. آن صندلي را انتخاب کنيد که بتوانيد براي مدت زمان‌هاي طولاني روي آن بنشينيد و توجه خود را از دست ندهيد.

8- آيا محل مطالعه من نور کافي دارد؟

ميزان نوري که نياز داريد، به کاري که مي‌کنيد بستگي دارد. موضوع مهم اين است که بدون آن که دچار ناراحتي يا فشاري شويد، آن چيزي را که نياز داريد به وضوح ببينيد.

9- آيا محل مطالعه من دماي مناسبي دارد؟

اگر محل مطالعه‌تان خيلي گرم باشد، احتمالاً احساس خواب آلودگي خواهيد کرد. اگر خيلي سرد باشد، احتمالاً سرعت فکر کردن شما کاهش مي‌يابد و فکر کردن شما دچار اختلال مي‌شود. دمايي را انتخاب کنيد که در آن بدن و مغزتان به بهترين نحو کار مي‌کنند.

* نويسندگان: دکتر منگروم، دکتر استري چارت

* مترجم: محمود کريمي شروداني

* پايگاه اينترنتي راسخون

codex09x

page21